Nghiệm thu mối hàn căn cứ theo tiêu chuẩn nào?

Các mối hàn đủ điều kiện phải đáp ứng các tiêu chí và tiêu chuẩn nghiệm thu mối hàn. Tùy thuộc vào lĩnh vực hàn, kỹ thuật hàn hay vật liệu hàn sẽ có những tiêu chí đánh giá và nghiệm thu khác nhau. Theo đó, dưới đây là quy trình đánh giá nghiệm thu mối hàn theo TCVN quy định.

Tiêu chuẩn xử lý mép hàn trước khi hàn

Trước khi hàn, làm sạch các cạnh của mối hàn và kim loại liền kề cho đến khi nhìn thấy ánh kim loại. Chiều rộng khoảng thời gian làm sạch tối thiểu là 10 mm ở mỗi bên. Đảm bảo loại bỏ xỉ ở lớp trước trước khi hàn lớp tiếp theo (Nên sử dụng máy vát tấm hoặc máy vát ống để xử lý bề mặt vật liệu hàn).

Khi nhiệt độ không khí xung quanh dưới 0°C, không được hàn các bộ phận chịu áp lực, bất kể vật liệu và độ dày của chúng.

Khi hàn đối đầu các ống thép carbon có đường kính khác nhau, khi đường kính ống nhỏ tới 83mm và độ dày thành ống là 6 mm, khả năng làm mát cho phép chỉ bằng 3% đường kính trong của nó.

Quá trình hàn phải đảm bảo ứng suất xuất hiện trong mối hàn không lớn hơn giá trị cho phép.

Tiêu chuẩn nghiệm thu mối hàn sau khi hoàn thành

- Kiểm tra độ bền bên ngoài của mẫu đường hàn: Không có vết nứt trên bề mặt đường hàn và phần kim loại nóng chảy. Không có vết va đập, vết lõm, vết cháy, mối hàn kém và các khuyết tật tay nghề khác. Không có sai lệch về kích thước và hình dạng của đường hàn, không có sai lệch về cạnh và không có góc bị hỏng.

- Kiểm tra kim tương: Không có vết nứt trong vùng ảnh hưởng nhiệt của kim loại nóng chảy và kim loại cơ bản. Đối với các sản phẩm được hàn một bên, nếu độ dày của cốt thép vượt quá 20mm thì không được có vết khía ở đáy mối hàn vượt quá 15% độ dày thành hoặc vượt quá 3mm. Không có mối hàn ngấm giữa lớp hàn và dải cạnh. Không có vết nứt hoặc vết nứt trong cấu trúc làm giảm tính đàn hồi và độ dẻo của kim loại (Cần lưu ý rằng các lỗ rỗng và xỉ trên kim loại không được vượt quá 5 điểm/1cm2, kích thước của mỗi khuyết tật không được vượt quá 1,5 mm và tổng của chúng không được vượt quá 3 mm).

- Kiểm tra thủy lực: Không có vết nứt, rò rỉ nước hoặc biến dạng trong đường hàn.

- Kết quả kiểm tra độ bền kéo mối hàn: Được tính toán dựa trên giá trị trung bình cộng của các kết quả mẫu, không thấp hơn cường độ tối thiểu của thép tương ứng và không có mẫu nào thấp hơn 10% cường độ tối thiểu.

- Kiểm tra độ uốn mối hàn: Độ uốn của mối hàn không được thấp hơn giá trị cho phép trong bảng tiêu chuẩn sau:

- Kiểm tra độ dai va đập của kim loại mối hàn: Giá trị về độ dai va đập của kim loại mối hàn không được thấp hơn giá trị trong bảng tiêu chuẩn sau:

Một số phương pháp kiểm tra mối hàn phổ biến

Phương pháp kiểm tra cơ tính

Còn gọi là phương pháp kiểm tra phá hủy (Destructive Testing - DT), là phương pháp đo độ bền và độ dẻo của mối hàn thông qua các tác động như thử kéo, thử uốn, thử độ bền va đập. Từ đó có thể so sánh tính chất cơ học của các kim loại. Ưu điểm là cho kết quả ngay, nhược điểm của phương pháp này là có thể làm hỏng vật liệu hàn.

Phương pháp kiểm tra bằng nhãn quan

Các phép đo bên ngoài phải được thực hiện ở cả hai phía trong suốt chiều dài của mối hàn. Trong quá trình kiểm tra trực quan, bề mặt của mối hàn và kim loại tiếp giáp với mối hàn ở cả hai bên phải được làm sạch. Chiều rộng của các bộ phận kim loại được làm sạch là 20 mm. Kiểm tra chất lượng mối hàn bằng kính lúp.

Phương pháp chiếu tia xuyên qua (Gama, Rơnghen)

Các mối hàn được kiểm tra bằng tia siêu âm hoặc tia xuyên thấu để phát hiện các khuyết tật bên trong mà mắt thường không nhìn thấy được (do các vết đen xuất hiện ở mặt sau của phim).

Phương pháp sóng siêu âm

Là phương pháp dùng máy phát phát ra chùm tia siêu âm để chiếu xạ vào mối hàn. Theo các đặc điểm của nguyên tắc, sóng siêu âm đi qua môi trường đồng nhất và bị phản xạ trở lại, và máy phát sẽ cho biết liệu có bất kỳ khuyết tật nào trong mối hàn sau khi nhận được sóng phản xạ hay không.

Phương pháp dùng hóa chất thẩm thấu

Phương pháp này sử dụng các hóa chất có tính chất hóa học có thể thấm qua mối hàn. Do tác động của lực mao dẫn lên các mối hàn bị lỗi, sau một thời gian, chỉ cần lau bề mặt của bộ phận được xử lý hóa học và sử dụng chất nhũ hóa để phát hiện các khuyết tật của mối hàn.

Trên đây là một số chia sẻ kiến ​​thức nhỏ về tiêu chuẩn kiểm tra mối hàn theo TCVN 6008:2010.